Son dönemde sahte sigortalılık vakalarına karşı denetimlerini sıkılaştıran Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), her yıl ortalama 100 bin kişinin emeklilik hakkını iptal ediyor. Kurumun titiz incelemeleri sonucunda, yasal olmayan yollarla sigortalılık süresi kazanmaya çalışanlar büyük bir şok yaşıyor. Peki, hangi durumlar usulsüzlük olarak kabul ediliyor ve ‘sahte sigortalılık’ kapsamına giriyor? Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, bu kritik soruları yanıtlayarak vatandaşları olası mağduriyetlere karşı bilgilendirdi.
Fiili Çalışma Olmadan Sigortalılık İptal Ediliyor
Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, yasalara uygun bir sigortalılık süreci işlediğinde SGK’nın bu durumu iptal etmeyeceğini vurguladı. Ancak Karakaş, günümüzde birçok kişinin çalışmadığı halde, arkadaşı veya akrabasının iş yerinden sigortalı gösterildiğini belirtti. Bu tür durumların yasal olarak geçerli bir sigortalılık ilişkisi doğurmadığını ifade eden Karakaş, “Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, eğer ortada fiili gerçek bir çalışma yoksa o sigortalılığı SGK iptal eder. Emekli olmuşsa elbette ki emekliliği de iptal eder” dedi.
Paravan Şirketler ve Sahte Sigortalılık
Karakaş, özellikle ‘paravan şirketler’ aracılığıyla yapılan sahte sigortalılıklara dikkat çekti. Bu şirketlerin kağıt üzerinde kurulduğunu ve vatandaşları kandırarak az bir prim karşılığında sigortalı gösterdiğini anlatan Karakaş, “Bu paravan şirketler SGK anlamında sahte şirketlerdir, sahte iş yerlerdir. Dolayısıyla sahte iş yerlerinden kendini sigortalı gösterenlerin hem sigortalığı iptal oluyor hem de emeklilikleri iptal ediliyor” açıklamasında bulundu.
SGK’nın İş Yeri Karnesi Sistemi ve Denetimler
SGK’nın ‘İş Yeri Karnesi Sistemi’ne geçtiğini ve her iş yerinin risklerinin bu sistemle sürekli analiz edildiğini belirten Karakaş, denetmenlerin sahte iş yeri tespit etmesi durumunda bu yerlerde çalışılan sigortalılıkların iptal edildiğini söyledi. Karakaş, “Eğer iş yeri gerçek anlamda bir iş yeri değilse, kağıt üzerinde kurulmuş sahte bir iş yeriyse, buradan gösterilen sigortalılarla ilgili olarak SGK, hizmet dökümüne baktığımız zaman, hizmet dökümünde ‘Ş’, ‘K’ veya ‘S’ harfine yer verilmektedir. (…) Sosyal güvenlik denetmenleri iş yerinin sahte iş yeri (S) olduğuna kanaat verirse, elbette ki bu paravan şirketlerde çalışılan sigortalılık iptal ediliyor” ifadelerini kullandı. Gerçek bir iş yerinde, gerçek bir işçi olarak hizmet akdine istinaden çalışılıyorsa korkulacak bir durum olmadığını da ekledi.
Şirket Sahipleri ve Eşlerin Sigortalılığı
Karakaş, şirket sahiplerinin veya ortaklarının kendi şirketlerinde SSK’lı (4/A) olarak görünmelerinin de emeklilik iptaline yol açabileceğini belirtti. Bu durumda SGK’nın sigortalılığı iptal ederek kişiyi BAĞ-KUR’a geçirebileceğini ve emeklilik şartlarının değişebileceğini söyledi. Ayrıca, eşlerin birbirlerinin iş yerlerinde yardım amaçlı veya ücret almadan çalışması durumunda da sigortalılığın iptal edilebileceğine dikkat çekti. Eşlerin, ancak bir işçi gibi ücret alarak ve hizmet akdi ilişkisiyle çalışması halinde sigortalı olabileceğini belirtti.
Sahte Boşanmalar ve Diğer Usulsüzlükler
Vefat eden babanın emekli maaşından yararlanmak için yapılan sahte boşanmaların da SGK tarafından iptal edildiğini ve maaşların faiziyle birlikte geri alınabileceğini aktaran Karakaş, işsizlik maaşı almak veya pahalı tedaviler için kendini sigortalı gösterenler ile doğum yardımlarından faydalanmak amacıyla hamile kadınların sigortalı gösterilmesinin de gerçek çalışma yoksa sahte sigortalılık sayıldığını ve iptale yol açtığını ifade etti.
Sahte Sigortalılığın Ağır Sonuçları
Sahte sigortalılığın Türk Ceza Kanunu’na göre bir suç olduğunu hatırlatan Karakaş, bu durumda SGK’nın yatırılan primleri gelir kaydederek iade etmediğini vurguladı. Emekli maaşı alınmışsa, gecikme zammı, cezası ve faizi ile birlikte geri alınacağını belirtti. Ayrıca, sahte sigortalılık nedeniyle alınan sağlık yardımları, hastane ve diş tedavisi masrafları, doğum yardımları ve iş göremezlik ödeneklerinin de faiziyle birlikte SGK tarafından geri alınacağını sözlerine ekledi.
