CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, Ulusal Süt Konseyi’nin 22 Ocak’tan itibaren geçerli olmak üzere çiğ süt tavsiye fiyatını 22,22 TL olarak açıklamasının ardından, mevcut destekleme sisteminin üreticiyi korumadığını belirterek, ❝üreticinin daha süt parasını almadan peşin kesintilerle karşı karşıya kaldığını❞ söyledi.
Durmaz, yazılı açıklamasında, çiğ süt üreticilerinin KDV, stopaj, borsa payı ve sigorta kesintilerini peşin ödediğini, buna karşın litre başına verilen 0,50 TL’lik desteği yaklaşık 6 ay sonra alabildiğini vurguladı.
“DESTEK KÂĞIT ÜZERİNDE KALIYOR”
Kadim Durmaz, üreticiden yapılan kesintilerin, verilen destekle kıyaslandığında destekleme sisteminin işlevsiz kaldığını belirterek şu verileri paylaştı:
En düşük ücretli dar kapsamlı sigorta yaptıran üreticide litre başına kesinti 0,73995 TL,
Orta ücretli dar kapsamlı sigorta yaptıran üreticide litre başına kesinti 0,77328 TL,
Geniş kapsamlı sigorta yaptıran üreticide ise KDV, stopaj, borsa payı ve sigorta toplamı 1,95662 TL.
Durmaz, ❝Üretici bu kesintileri hemen ödüyor, desteği ise 6 ay sonra alıyor. Yüksek enflasyon ortamında bu desteğin alım gücü ciddi biçimde eriyor. Yani üretici peşin ödüyor, geç alıyor❞ ifadelerini kullandı.
“SÜTÜ KÖYLÜ ÜRETİYOR, FİYATI İKTİDAR BELİRLİYOR”
Açıklanan tavsiye fiyatının sahada çoğu zaman tavan fiyat gibi uygulandığını savunan Durmaz, üreticinin pazarlık gücünün zayıf bırakıldığını belirtti.
Durmaz, ❝Üretici maliyetine göre daha yüksek fiyat beklerken, çoğu zaman açıklanan fiyatın da altında satışa zorlanıyor. Böyle bir tabloda destekler üreticiyi rahatlatmalıydı ancak mevcut sistem üreticiyi daha baştan kesintilerle boğuyor❞ değerlendirmesinde bulundu.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
CHP’li Durmaz, süt üretiminin sürdürülebilirliği için şu önerileri sıraladı:
Litre başı çiğ süt desteği 3 TL’ye çıkarılmalı, en azından peşin kesintileri karşılayacak düzeye yükseltilmeli.
Destekleme ödemeleri 6 ay sonra değil, aylık ve zamanında yapılmalı.
Stopaj, borsa payı ve benzeri kesintiler yeniden düzenlenmeli, küçük üreticiye muafiyet veya indirim sağlanmalı.
Sigorta prim yükü artırılmış kamu katkısıyla hafifletilmeli, prim destekleri enflasyona göre güncellenmeli.
Açıklanan fiyattan satışın sağlanması için etkin denetim ve üretici lehine bağlayıcı sözleşmeli alım kuralları uygulanmalı.
KAYIT DIŞILIK VE YAŞLANAN KIRSAL NÜFUS
Durmaz, TÜİK verilerine göre çiğ süt üretiminin 2024’te yüzde 4,7 artarak 22 milyon 487 bin 757 ton olduğunu, ancak bunun yalnızca 9,8 milyon tonuna destek verildiğini, kalan kısmın ise kayıt dışı kaldığını belirtti.
Çiğ süt desteğinden yararlanabilmek için hayvanların sigortalı olması gerektiğine dikkati çeken Durmaz, dar kapsamlı sigortanın 525 TL, orta kapsamlı sigortanın 840 TL, geniş kapsamlı sigortanın ise 6 bin 465 TL olduğunu, yarısı devlet tarafından karşılansa da bu tutarların üretici için hâlâ yüksek olduğunu ifade etti.
Köylerde yaş ortalamasının 58–60 aralığına yükseldiğini belirten Durmaz, küçük aile işletmelerinin hızla azaldığını kaydederek, ❝küçük işletmelere özel destekler, kadın üreticilerin Bağ-Kur primlerinin devletçe karşılanması ve gençlerin üretime dönmesi için özel teşvik paketleri❞ çağrısında bulundu.
Durmaz, açıklamasını ❝Bu ülkenin sütünü köylü üretiyor. Köylüyü ayakta tutamazsak ne süt kalır ne hayvancılık. Destek, üreticiyi oyalayan değil, üretimi ayakta tutan gerçek bir güvence olmak zorundadır❞ sözleriyle tamamladı.
