İş sağlığı ve güvenliği, küresel ölçekte çalışma hayatının en önemli gündem maddelerinden biri. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, dünya genelinde her yıl milyonlarca insan işle ilgili kaza ve hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor, sayısız yeni vaka ortaya çıkıyor. Bu kazaların ekonomik maliyeti de ülkelerin gayri safi milli hasılalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Türkiye’de 2012’de yürürlüğe giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na rağmen, ölümcül iş kazası sayıları OECD ülkeleriyle kıyaslandığında hala yüksek seviyelerde seyrediyor. SGK istatistiklerine göre, 2023 yılında 1.966 kişi iş kazası sonucu hayatını kaybetti. Bu durum, her gün ortalama 5 işçinin iş kazasıyla yaşamını yitirdiği anlamına geliyor. İş kazalarının işçi, işveren ve ülke ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileri göz önüne alındığında, bu alanda atılacak adımlar büyük önem taşıyor.
2026 Yılında İş Kazası Bildirim Cezaları Güncellendi
Sosyal güvenlik mevzuatına göre iş kazası sigortası, sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde çeşitli haklar sağlamaktadır. Bu haklardan yararlanabilmek için kaza geçiren kişinin sigortalı olması, kaza sonucu bedence veya ruhça engelli hale gelmesi ve kaza ile sonuç arasında illiyet bağının bulunması şartları aranmaktadır. İş kazası sigortası kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, hak sahiplerine gelir bağlanması, evlenme ve cenaze ödenekleri gibi destekler sunulmaktadır. İş kazası sigortası haklarından yararlanmak için herhangi bir sigortalılık süresi, prim günü veya yaş şartı bulunmamaktadır.
İş kazası olaylarının işverenler tarafından derhal yetkili kolluk kuvvetlerine ve kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmesi zorunludur. Sağlık hizmeti sunucularının da iş kazası olaylarını en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirmeleri gerekmektedir. Bu bildirimlerin süresinde yapılmaması halinde, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca idari para cezaları uygulanmaktadır.
2026 yılında iş kazası ve meslek hastalığı bildirimlerinin süresinde yapılmaması halinde uygulanacak idari para cezaları, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişiklik göstermektedir. Örneğin, az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50 ve üzeri çalışanı olan bir işyerinde, bildirim süresinde yapılmazsa 66.664 TL idari para cezası kesilecektir. Çok tehlikeli sınıfta ve 50’den fazla çalışanı olan işyerlerinde ise bu ceza 133.329 TL’ye kadar çıkabilmektedir.
İşverenlerin süresinde bildirim yapmamaları durumunda, yukarıda belirtilen idari para cezalarına ek olarak, bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödenekleri de SGK tarafından işverenlerden tahsil edilmektedir. Sağlık hizmeti sunucularının da iş kazalarını SGK’ya zamanında bildirmemeleri halinde 44.443 TL idari para cezası ile karşılaşacakları unutulmamalıdır.
İş Kazası Olarak Kabul Edilen Durumlar
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, aşağıdaki durumlar iş kazası olarak kabul edilmektedir:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- Yürütülmekte olan iş nedeniyle,
- Sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- 4/a’lı (SSK) emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaylar.
İş Kazası Sigortası Kapsamındakiler
İş kazası sigortasından yararlananlar şunlardır:
- Hizmet akdi/iş sözleşmesi ile çalışanlar (4/a),
- Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile köy ve mahalle muhtarları (4/b),
- Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde çalışanlar,
- Aday çırak, çırak ve stajyerler,
- Harp malulleri ile vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar,
- Türkiye İş Kurumu kursiyerleri,
- Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri,
- İntörn öğrenciler,
- Tarım ve orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan sigortalılar,
- Ek 9. madde kapsamında ev hizmetlerinde çalışan sigortalılar.
