İşçi ve işveren arasındaki anlaşmazlıklarda en sık karşılaşılan sorunlardan biri olan fazla çalışma ücreti, bazı işverenlerin bordro hilesine başvurmasına neden oluyor. Fiilen ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinin bordroda ödenmiş gibi gösterilmesi, çalışanların hak arama sürecini uzatırken, Yargıtay’ın emsal kararları bu tür durumlarda işçinin lehine sonuçlanabileceğini ortaya koyuyor. Ancak bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli püf noktaları bulunuyor.
İmzalanmış Bordro: Kesin Delil mi, Yoksa Bir Başlangıç mı?
Yargıtay’a göre, fazla çalışma yaptığını iddia eden işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekiyor. İşçinin imzasını taşıyan bir bordro, sahteliği kanıtlanmadığı sürece kesin delil niteliği taşıyor. Bu durum, bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödenmiş sayılması anlamına geliyor. Ancak bu nokta, işçinin hak arama yolunda son değil, dikkatli bir başlangıç noktasıdır.
Fazla Çalışmanın İspatı: Hangi Belgeler Geçerli?
Fazla çalışmanın ispatı için iş yeri kayıtları, işe giriş-çıkış belgeleri ve iş yeri içi yazışmalar gibi yazılı deliller büyük önem taşıyor. Bu tür yazılı belgelerle ispatlanamayan durumlarda ise tanık beyanlarına başvuruluyor. Ayrıca, işçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğu da fazla çalışma yapılıp yapılmadığının tespitinde dikkate alınan önemli faktörler arasında yer alıyor.
Bordrodaki Ücret Gerçeği Yansıtmazsa: İmza Bir Engel mi?
Eğer bordroda yer alan ücretin işçinin gerçek ücretini yansıtmadığı tespit edilirse, bordronun imzalı olup olmaması duruma göre farklılık gösteriyor. İmzalı bordroda belirtilen fazla çalışma süresi işçiyi bağlasa da, işçi bu süreden daha fazla çalıştığını yazılı belgelerle ispatlayabilir. Bu durumda, bordroda ödenmiş görünen fazla çalışma ücreti, işçinin gerçek ücreti üzerinden hesaplanan alacaklardan mahsup edilir ve aradaki fark ödenir. Eğer yazılı belge ile ispatlanamazsa, bordrodaki fazla çalışma süresinin doğru olduğu ancak karşılığının gerçek ücret üzerinden yeniden hesaplanması gerektiği kabul edilir.
İmzalanmamış Bordro: İşçi İçin Daha Kolay Bir Yol
Bordro işçi tarafından imzalanmamışsa, işçinin fazla çalışmayı ispat etmesi daha kolaylaşıyor. Bu durumda işçi, yazılı belgelerin yanı sıra tanık göstererek de bordroda görünen süreden daha fazla çalıştığını kanıtlayabilir. Bu şekilde ispatlanan fazla çalışma ücreti, işçinin gerçek ücreti üzerinden hesaplanır ve bordroda ödenen miktar mahsup edilir.
Hileli Bordro Durumunda: Fazla Çalışma Ücreti Ödenmemiş Sayılır
Yargıtay, bordro hilesinin söz konusu olduğu durumlarda, bordroda gösterilen fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ücretlerinin aslında bu çalışmaların karşılığı olmadığını, işçinin temel ücretinin bir parçası olduğunu kabul ediyor. Bu durumda, bordronun işçi tarafından imzalanmış veya imzalanmamış olması sonucu değiştirmiyor. Hileli bordroda gösterilen tutarlar, işçinin ispatladığı fazla çalışma, hafta tatili ve bayram günleri çalışmalarının karşılığından mahsup edilemiyor. Örneğin, işçiye her ay net 35.000 TL ödenirken bordroda sürekli farklı fazla çalışma saatleri yazıyorsa, bu bordro hileli kabul ediliyor ve işçi, tanık dahi göstererek fazla çalışma süresini kanıtlayabilir. Bu kanıtlanan süreler için hesaplanan fazla çalışma ücreti, bordroda gösterilen tutarlardan mahsup edilmeden işçiye ödenir.
