Gümüşhane Valiliği tarafından Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) Teknik Destek Programı kapsamında yürütülen “Karabuğday ve Glutensiz Ürünlerde Katma Değer Zinciri Analizi ve Yatırım Öncelikleri” projesiyle, karabuğday üretiminin geliştirilmesi ve glutensiz ürünlerde üretimden pazarlamaya uzanan güçlü bir değer zincirinin oluşturulması hedefleniyor.
Proje kapsamında Gümüşhane’nin tarımsal üretim kapasitesi, gıda sanayisi, yatırım potansiyeli ve pazarlama olanakları kapsamlı şekilde analiz edildi. Teknik uygulama, saha araştırması, analiz ve raporlama çalışmaları KocamanARGE Danışmanlık firması adına Öğr. Gör. Mehmet Kocaman tarafından gerçekleştirildi.
24’ün üzerinde paydaşla görüşüldü
8-12 Haziran 2026 tarihleri arasında Gümüşhane merkez ile Kelkit, Şiran, Torul ve Köse ilçelerinde gerçekleştirilen saha çalışmaları kapsamında kamu kurumları, Gümüşhane Üniversitesi, ticaret ve sanayi odaları, üreticiler, kadın kooperatifleri, pestil-köme ve unlu mamul işletmeleri ile yöresel ürün satış noktalarının da aralarında bulunduğu en az 24 paydaş ve sektör temsilcisiyle görüşmeler yapıldı.
Çalışmalar sonucunda Gümüşhane’nin temiz üretim koşulları, tarla bitkileri yetiştiriciliğindeki deneyimi, geniş nadas alanları, 5 bin 358 ÇKS kayıtlı çiftçisi, güçlü yöresel gıda kültürü ve organik üretim potansiyeli sayesinde karabuğday üretiminde önemli avantajlara sahip olduğu belirlendi.
Buna karşın üretimin henüz ekonomik ölçeğe ulaşmaması, alım garantisinin bulunmaması, işleme kapasitesinin yetersizliği, standart reçete ve laboratuvar altyapısındaki eksiklikler ile ortak marka ve pazarlama sisteminin oluşturulamaması sektörün başlıca sorunları arasında gösterildi.
Beş öncelikli yatırım alanı belirlendi
Proje kapsamında Gümüşhane için beş temel yatırım ve destek alanı önerildi. Bunlar; ikinci bir karabuğday temizleme, kabuk soyma, öğütme ve paketleme tesisinin kurulması, glutensiz ürün Ar-Ge ve Ürün Geliştirme Merkezi oluşturulması, “Gümüşhane Karabuğday” ortak markasının geliştirilmesi, üreticilere yönelik eğitim ve demonstrasyon çalışmalarının yaygınlaştırılması ile e-ticaret ve dijital pazarlama altyapısının güçlendirilmesi olarak sıralandı.
İlçelerin mevcut potansiyellerinin de yatırım modeli içerisinde değerlendirilmesi önerildi. Buna göre Kelkit’in üretim ve işleme merkezi, Şiran’ın sözleşmeli üretim alanı, Köse’nin organik ve iyi tarım uygulamaları bölgesi, Gümüşhane Merkez’in ise Ar-Ge, eğitim, paketleme ve koordinasyon merkezi olarak konumlandırılması öngörüldü.
Torul ve Kürtün’de ise kadın kooperatifleri ve yerel işletmeler aracılığıyla katma değerli yöresel ürünlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
Karabuğdaydan katma değerli ürünler geliştirilecek
Proje kapsamında karabuğdayın yalnızca ham tarım ürünü olarak değil, yüksek katma değerli ve markalı bir gıda hammaddesi olarak değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da gerçekleştirildi.
Bu doğrultuda karabuğdaydan ekmek, erişte, makarna, yufka, kurabiye, granola ve enerji barının yanı sıra geleneksel yemekler ve dünya mutfağına yönelik ürünlerin geliştirilmesine ilişkin kapsamlı bir reçete kitabı taslağı hazırlandı.
Hazırlanan yol haritasının hayata geçirilmesiyle Gümüşhane’nin karabuğday ve glutensiz ürünlerde bölgesel bir üretim, işleme ve ürün geliştirme merkezine dönüşmesi hedefleniyor. Projenin uygulanmasıyla kırsal kalkınma, kadın girişimciliği, istihdam, markalaşma, e-ticaret ve ihracat alanlarında yeni ekonomik fırsatların ortaya çıkması bekleniyor.
