Tokat’ta, Plevne savunmasıyla Osmanlı askeri tarihine adını yazdıran Gazi Osman Paşa, vefatının 126. yılında düzenlenen panelle anıldı. Panelde, Paşa’nın ailesine ilişkin yeni arşiv belgeleri de ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen program, 15 Temmuz Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Programa Rektör yardımcıları Prof. Dr. Rasim Koçyiğit ve Prof. Dr. Mücahit Eğri, Genel Sekreter Prof. Dr. Muhittin Demiray, İl Kültür ve Turizm Müdürü Abdi Dölek ile akademik ve idari personel ve öğrenciler katıldı.
GAZİ OSMAN PAŞA’NIN MİRASI VURGULANDI
Programın açılışında konuşan Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Rasim Koçyiğit, Gazi Osman Paşa’nın yalnızca bir asker değil, aynı zamanda azim ve kararlılığın sembolü olduğunu belirtti.
Koçyiğit, ❝Plevne’de göstermiş olduğu kahramanca direnişle tarihin altın sayfalarına adını yazdırmış bir komutandır❞ ifadelerini kullandı. Programın hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür eden Koçyiğit, konuşmasını tamamladı.
Panelin moderatörlüğünü Prof. Dr. Murat Hanilçe üstlenirken, Doç. Dr. İbrahim Aykun, Doç. Dr. Yunus Emre Tekinsoy ve Doç. Dr. Necati Çavdar konuşmacı olarak yer aldı.
PAŞA’NIN AİLESİNE DAİR YENİ BULGULAR
Panelde ilk sunumu gerçekleştiren Doç. Dr. İbrahim Aykun, “Yeni Bilgiler Işığında Gazi Osman Paşa’nın Ailesi” başlıklı konuşmasında Paşa’nın soy ağacına ilişkin yeni arşiv bulgularını paylaştı.
Osmanlı nüfus kayıtları ve arzuhal belgelerine dayanan araştırmaların, tarih yazımında kabul edilen bazı bilgileri düzelttiğini belirten Aykun, Paşa’nın annesi olarak bilinen Şakire Hanım’ın aslında ablası olduğunu, öz annesinin ise Vahide Hanım olduğunu ortaya koyduklarını ifade etti.
Araştırmalar ayrıca Paşa’nın babası Hacı Mehmed Bey’in gümrük idaresinde değil, Mekteb-i Harbiye-i Şahane’de “Ser Hademe” olarak görev yaptığını ve ailenin İstanbul’un Cihangir Mahallesi’nde yaşadığını gösterdi.
DOĞUM YILI VE GENÇLİK YILLARINA IŞIK TUTAN KAYITLAR
Sunumda, 1845 tarihli nüfus defterlerinde 13 yaşında görünen Gazi Osman Paşa’nın miladi olarak 1832 yılında doğduğunun anlaşıldığı aktarıldı.
Babası Hacı Mehmed Bey’in Harbiye’deki görevi sayesinde Paşa’nın küçük yaşlardan itibaren askeri disiplinle tanıştığı belirtilirken, Tokat’tan İstanbul’a uzanan aile hikâyesinin Paşa’nın askeri kariyerine zemin hazırlayan çevresel koşulları da ortaya koyduğu ifade edildi.
PLEVNE SAVUNMASININ STRATEJİK YÖNLERİ
Panelde konuşan Doç. Dr. Yunus Emre Tekinsoy ise “93 Harbi’nde Plevne Savunması ve Gazi Osman Paşa” başlıklı sunumunda, Plevne Savunması sırasında gerçekleştirilen direnişin askeri stratejilerini değerlendirdi.
Tekinsoy, Osmanlı ordusunun savunma taktiklerini ve Gazi Osman Paşa’nın liderlik özelliklerini askeri tarih perspektifinden analiz ederek Plevne direnişinin dünya askeri tarihindeki yerini anlattı.
SARAYDAKİ GÖREVLERİ VE SİYASİ ETKİSİ
Panelin son konuşmacısı Doç. Dr. Necati Çavdar, “Yıldız Sarayı’nda Gazi Osman Paşa” başlıklı sunumunda Paşa’nın savaş sonrası hayatına değindi.
Çavdar, Rus esaretinden döndüğünde Osmanlı padişahı II. Abdülhamid tarafından ❝Yüzümü ak ettin❞ sözleriyle karşılanan Paşa’nın, yaklaşık 22 yıl boyunca Hassa Müşirliği ve Mabeyn-i Hümayun Müşirliği görevlerinde bulunduğunu söyledi.
Saraydaki görev süresinde yerli ve milli ıslahat anlayışını savunan Gazi Osman Paşa’nın, siyasi çekişmelere rağmen padişahın güvenini koruduğu ifade edildi.
Paşa’nın iki oğlunun padişahın iki kızıyla evlendirildiği, böylece sarayla olan bağlarının güçlendiği belirtilirken, Gazi Osman Paşa’nın 5 Nisan 1900’deki vefatına kadar hem askeri hem de idari alanda önemli roller üstlendiği kaydedildi.
Panel, konuşmacılara teşekkür belgesi takdim edilmesiyle sona erdi.
